8-6-2010
Alexander Beunder
Ook verschenen in de LASpost (blad van studievereniging Atlas van Liberal Arts & Sciences)
Het creëren van eigen alternatieven is een logische stap voor wie gelooft dat bestaande stelsels moeilijk te verbeteren zijn. Dat lijkt een groeiend geloof van veel Europese studentactivisten. Inmiddels is een veelgehoorde doelstelling onder studentactivisten het creëren van onafhankelijke, zelfgeorganiseerde onderwijsvormen – vrij van staats- of bedrijfsinvloed en overmatige hierarchie. Het was een wens die veel uitgesproken werd op het European Education Congress (EEC) dat van 25 tot 30 mei plaatsvond op de Ruhr-Universität van Bochum in Duitsland.
Een van de workshops op het European Education Congress,  Ruhr-Universität, Bochum, Duitsland.

Een van de workshops op het European Education Congress, Ruhr-Universität, Bochum, Duitsland.

Dit congres werd georganiseerd door studentactivisten uit onder andere Duitsland, Oostenrijk, Frankrijk, Italië, Nederland en Spanje, die elkaar vonden tijdens Europees gecoordineerde actiedagen. Die actiedagen zélf waren een gevolg van een heropleving van Europees (en internationaal) protest tegen onderwijsbezuinigingen, collegegeldverhogingen en de commercialiseringstendens van het hoger onderwijs. Vanuit deze context ontstond het plan voor een congres waarin ruimte zou zijn voor kritische reflectie op het hoger onderwijs en de plaats ervan in de maatschappij. Tegelijkertijd zouden studentactivisten kunnen bespreken hoe zijzélf verbetering erin konden brengen1.

Hoewel onder de deelnemers van het EEC de draagkracht voor voortdurende acties zoals demonstraties en bezettingen nog steeds groot leek, uitten sommigen de twijfel over de eenzijdigheid van deze strategie. Naast ‘anti-acties’ tegen bepaalde dingen moesten we niet vergeten om eigen alternatieven te creeren, werd gezegd. Een ander gooide zelfs het balletje op om ergens in Europa een autonome, vrije, onafhankelijke universiteit op te richten, maar ook hierover bestonden twijfels. Een Oostenrijkse reageerde: “Maybe we could create our own university, but in that way we would just isolate ourselves and create a bubble. We wouldn’t change anything in society itself.”

Los van de vraag of de noodzaak ervoor bestaat, lijkt het creëren van een eigen universiteit (voorlopig) een utopische gedachte. maar wat niet utopisch is, is het idee van zelfgeorganiseerd onderwijs op bescheiden schaal binnen bestaande onderwijsinstellingen. In workshops die de volgende dag plaatsvonden vertelden Italianen van het actienetwerk Uniriot hoe zij sinds een paar jaar in universiteiten van verschillende steden erin slaagden om studiepunten op te eisen voor zelfgeorganiseerde seminars. Soms lukte dit via diplomatieke onderhandelingen, soms was er een geweldloze bezetting van een bestuurskantoor voor nodig2. Hun ‘seminari’ behandelen vaak thema’s die weinig aan bod komen in het bestaande curriculum en daardoor weinig begrepen werden. Immigratie in Italië was daar een van. Sommige deelnemers gingen zich vervolgens actief inzetten voor immigrantenrechten. Van het gevaar van een “bubble” lijkt hier weinig sprake.

Te vaak wordt in Nederland de VS genoemd als voorbeeldland qua hoger onderwijs, maar soms kan het geen kwaad; ook in de VS bestaan op verschillende universiteiten zelfgeorganiseerde, democratisch vormgegeven cursussen3. In Nederland gebeurt nog weinig, maar niet niks; in Rotterdam wordt geprobeerd ‘student-run seminars’ te integreren in het officiele curriculum, waarin geprobeerd wordt de disciplinaire grenzen van de mainstream-economie te doorbreken. In Leiden pleit een jong collectief ook voor “ruimte voor onafhankelijke vrijplaatsen voor kritiek en kennisuitwisseling”5.

In Utrecht hebben twee LAS-studenten al eerder aangekaart dat ons huidig onderwijs te weinig motiverend werkt en toe is aan verandering met het filmproject “Studeren voor liefhebbers” 6. Veelbelovend is dat afgelopen januari ons open collectief Kritische Studenten Utrecht in samenwerking met twee docenten eigen workshops heeft opgezet met als onderwerp ‘kennisproductie’, waarvoor ook studiepunten te verdienen waren. Het idee leeft dus wel hier en daar. Nu nog af van het idee dat verbetering van hogeraf zal komen.

.

.

1. Zie verslagen van de actiedagen op: www.emancipating-education-for-all.org.
Voor achtergrond over het European Education Congress, zie:
www.educationcongress.eu

2. Meer info over de ‘seminari’op: www.uniriot.org. Helaas alleen in Italiaans.

3. Een bekend project is DeCal (democratic education california): www.decal.org

4. Hun project is te volgen op: http://economicsontheborder.pbworks.com/

5. http://radicaleducation.puscii.nl/

6. Ruben van Hoof en Tim Woensdregt. “studeren voor liefhebbers”. 2007 (hilarisch, en ook te zien op YouTube).

7. www.kritischestudenten.nl (zie ook het kopje “kennisproductie”). 15 juni worden van deze workshops de resultaten gepresenteerd en toekomstige plannen besproken in een open teach-in.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s